بودجهبندی و اهداف درآمدی
تا اینجا برنامه به ما کمک کرده بفهمیم پولهایمان کجا رفته و از کجا آمده. این «گذشته» است؛ و گذشته را که نمیشود عوض کرد. ولی یک کار دیگر هم هست که برنامه میتواند برایتان بکند: کمک کند «آینده» را برنامهریزی کنید. یعنی بگویید قرار است چقدر خرج کنید یا چقدر درآمد داشته باشید و برنامه نگاه کند که به قولتان عمل کردهاید یا نه.
اسم این کار برای هزینهها «بودجهبندی» است و برای درآمدها «هدف درآمدی».
بودجهبندی هزینهها
وقتی از هزینههایی مثل خورد و خوراک یا پوشاک حرف میزنیم، راه کنترلشان بودجهبندی است. مثلاً با خودتان قرار میگذارید: «من ماهانه بیشتر از دویست هزار تومان خرج هلههوله نمیکنم.» خب! برای محقق کردن این قرار باید حساب داشته باشید که در ماه چقدر هلههوله خرج کردهاید و اگر به دویست هزار تومان نزدیک شدید، ترمز خرج را بکشید. این کار را بهجای شما همین برنامه میکند.
برای بودجهبندی ماهانهی هلههوله، زیرگروه مربوط به آن را باز و ویرایش کنید (یا گروه تازهای بسازید). فقط برای گروه یا زیرگروهی میشود «بودجه» تعیین کرد که نوعش «هزینه» یا «هزینه و درآمد» باشد. در فرم گروه، مبلغ بودجه را در کادر «بودجه به ریال» بنویسید. مثل همهٔ کادرهای مبلغ برنامه، مبلغ را به ریال مینویسید و معادل تومانش را به حروف زیر کادر میبینید، تا اشتباه صفر نکنید:

زیر آن «دورهٔ مصرف بودجه» است که بهطور پیشفرض «ماهانه» است. میتوانید «روزانه»، «هفتگی» یا «سالانه» هم بگذارید. اگر خواستید بودجه را بردارید، دکمهٔ ضربدر قرمز کنار کادر مبلغ آن را صفر میکند.
بودجه روی صفحهٔ اول
بعد از تعیین بودجه، کار تمام است. در صفحهٔ اول، در کادر دورهای که با دورهٔ بودجهتان میخواند (برای بودجهٔ ماهانه، کادر «این ماه»؛ برای هفتگی، «این هفته» و همینطور بقیه) نشانگری ظاهر میشود و با هر هزینهای که برای آن گروه ثبت کنید بهروز میشود.

نشانگر یک نوار از سبز تا قرمز است و یک مثلث کوچک جای شما را روی آن نشان میدهد. مثلث نزدیک سبز است؟ هنوز در امانید. به قرمز رسید؟ وقت ترمز است. بالای نوار هم نوشته چقدر از چقدر خرج کردهاید، مثلاً «مصرف بودجهٔ «خوراک : هلههوله»: ۰ از ۲۰۰٬۰۰۰ تومان». مبلغها هم مثل بقیهٔ جاهای برنامه با واحد پولی که انتخاب کردهاید (تومان یا ریال) نشان داده میشوند.
میتوانید برای هر تعداد گروه بودجه تعریف کنید؛ نشانگر همهشان زیر هم در کادر آن دوره میآید:

نکتهٔ ظریف: وقتی از «بودجه» حرف میزنیم، فقط از «هزینه»ها حرف میزنیم. «درآمد»هایی که برای همان گروه ثبت شدهاند روی مصرف بودجه اثر ندارند و آن را خنثی نمیکنند. دلیلش را در بخش «گروههای هزینه و درآمد» همین فصل میگوییم.
اگر از بودجه رد شدم چه میشود؟
امیدواریم انتظار نداشته باشید که یک نفر از دل برنامه بیرون بیاید و مچتان را بگیرد! وقتی از سقف بودجه میگذرید، نشانگر روی سقف میماند و فقط نشان میدهد که در کنترل خودتان موفق نبودهاید. هیچ محدودیتی برای ثبت هزینهٔ تازه در آن گروه ایجاد نمیشود. برنامه فقط یک آینه است؛ و حق دارید دلتان نخواهد توی آینه نگاه کنید!
بودجه را از کجا بیاورم؟ پیشنهاد بودجه
اولین بار که میخواهید بودجه بگذارید، احتمالاً نمیدانید چه عددی بنویسید. «ماهی چقدر خرج مسکن میکنم؟» سؤالی است که بیشتر ما جوابش را «حدوداً فلانقدر» میدهیم و بعد در پایان ماه شوکه میشویم. خوشبختانه برنامه حساب خرجهای ماههای اخیرتان را دارد و میتواند خودش عدد پیشنهاد بدهد.
«پیشنهاد بودجه» را از دو راه پیدا میکنید: از صفحهٔ «همهٔ امکانات» (کافی است «بود» را بنویسید)، یا با علامت قلک در نوار بالای فهرست گروههای هزینه و درآمد.

در صفحهای که باز میشود دو زبانه هست: «بودجهٔ هزینه» و «هدف درآمدی». بالای زبانه برنامه میگوید پیشنهادها بر پایهٔ هزینههای کدام ماههای کامل اخیر است (بهطور مثال شش ماه اخیر) و اینکه گروههایی که کمتر از سه ماه هزینه داشتهاند نیامدهاند، چون برای حدس زدن دادهٔ کافی ندارند.

بالای فهرست، سه حالت برای نوع پیشنهاد دارید:
- همینقدر: خرج یک ماه معمولی شما (میانهٔ ماهها). برای کسانی که فقط میخواهند ببینند همه چیز چقدر است.
- کمی کمتر: کمی کمتر از خرج معمول (حدود ده درصد)، برای وقتی که میخواهید خودتان را کمی تحت فشار خوب بگذارید.
- ماههای پرخرج را هم بپوشان: عددی که ماههای پرخرجتان را هم میپوشاند؛ برای وقتی که نمیخواهید هر بار که یک ماه گران شد نشانگر قرمز شود.
زیر هر گروه، علاوه بر مبلغ پیشنهادی در ماه، یک نمودار میلهای ریز هست که خرج ماههای گذشتهاش را نشان میدهد؛ بدانید چرا این عدد را پیشنهاد کرده است. اگر قسمتی از آن مبلغ پرداختهای ثابت باشد (مثل اجاره، قسط و قبض)، برنامه همین را زیرش مینویسد: «حدود … از آن پرداختهای ثابت است». یعنی این بخش از خرجتان تقریباً ثابت است و بیشتر جای صرفهجویی در بقیهاش است.
گروههایی را که میخواهید علامت بزنید (با کلید بالای صفحه یکجا همه را میتوانید انتخاب کنید یا بردارید) و دکمهٔ پایین صفحه، «ثبت بودجهٔ … گروه انتخابشده»، را بزنید. برنامه قبل از ثبت میپرسد:

اگر برای بعضی از آن گروهها قبلاً بودجه گذاشته بودید، برنامه میگوید بودجهٔ فعلی چند گروه جایگزین میشود، تا چیزی را بیخبر عوض نکند. بودجههای ثبتشده همه «ماهانه» هستند.
اگر یک گروه را تکی میخواهید، لازم نیست به این صفحه بروید: وقتی گروهی را که چند ماه سابقه دارد ویرایش میکنید، زیر کادر بودجه همین پیشنهادها (همینقدر، کمی کمتر، پوشش ماههای پرخرج) بهصورت چند دکمه دیده میشوند و با لمس هر کدام عدد در کادر بودجه مینشیند.
هدف درآمدی
بودجهبندی یک همتای مثبت هم دارد که مخصوص گروههای درآمد است: «هدف درآمدی». اینجا میگویید دوست دارید از فعالیتی در یک دورهٔ مشخص چقدر درآمد داشته باشید، و برنامه بررسی میکند چقدرش را به دست آوردهاید. مثلاً «از کار پروژهای: ماهانه ۵۰ میلیون تومان».
طرز تعریف و ظاهر شدن هدف درآمدی شبیه بودجه است: فقط برای گروههایی که نوع «درآمد» یا «هزینه و درآمد» دارند در فرم گروه «هدف درآمدی به ریال» و «دورهٔ تحقق هدف» را مینویسید (روزانه، هفتگی، ماهانه یا سالانه). در صفحهٔ اول در کادر دورهٔ متناظر نشانگری با عنوان «هدف درآمدی «…»: … از …» میآید که برعکس بودجه از قرمز شروع میشود و به سبز میرسد؛ چون اینجا هر چه جلوتر بروید بهتر است!
پیشنهاد بودجه برای اهداف درآمدی هم هست. در همان صفحهٔ «پیشنهاد بودجه»، زبانهٔ «هدف درآمدی» را بزنید. حالتهایش «همینقدر»، «محتاطانه» و «خوشبینانه» است: ماه معمولی، حدود هشتاد درصد آن، و عددی که ماههای پردرآمدتان را هم میپوشاند. باقی کار مثل بودجه است: گروهها را علامت بزنید و ثبت کنید.
گروههای هزینه و درآمد
همانطور که در فصل گروهها گفتیم، بعضی گروهها هم هزینه دارند و هم درآمد: فعالیتهایی مثل سرمایهگذاری که بابت خرید کالا یا دارایی هزینه میکنید، و بابت فروش آن یا سودش درآمد دارید. لازم است هم در تراکنشهای برداشت و هم در واریزها بتوانید آن گروه را بدون «لطایفالحیل» انتخاب کنید.
یک ویژگی دیگر این گروهها این است که همزمان میشود هم بودجهبندیشان کرد و هم هدف درآمدی برایشان گذاشت، و حتی دورهی این دو میتواند فرق کند. مثلاً تصمیم میگیرید ماهانه مبلغی از درآمدتان را صرف خرید سهام کنید (بودجهٔ ماهانه) و انتظار دارید سالانه مبلغی از آن درآمد داشته باشید (هدف درآمدی سالانه). پس معلوم شد چرا بودجه فقط «هزینه» را میشمارد: چون برای همین گروهها، درآمد ثبتشده برای خرید سهام نباید مصرف بودجه را خنثی کند؛ آن پول به جای دیگری مربوط است.
تا اینجا چه کردیم؟
حالا میدانید چطور برای گروههایتان بودجه و هدف درآمدی بگذارید، چطور برنامه آنها را روی صفحهٔ اول دنبال میکند، و مهمتر از همه اینکه لازم نیست عدد را از خودتان دربیاورید؛ پیشنهاد بودجه از روی خرجهای واقعیتان عدد میدهد.
پس دفعهٔ بعد که دلتان خواست بگویید «از این ماه کمتر خرج میکنم»، قولتان را به برنامه هم بدهید؛ آدمها با شاهد بهتر به قولشان عمل میکنند!